چشم آهو «قزوين»

صنايع دستي قزوين، گوهري ارزشمند

قزوين ، خبرگزاري جمهوري اسلامي ‪۸۶/۰۳/۲۰‬
داخلي.فرهنگي.صنايع دستي.
استان قزوين از ديرباز يكي از كانون‌هاي هنر ايران زمين و جايگاه هنرمندان بزرگ در رشته‌هاي مختلف بوده است.

به گزارش ايرنا، مسافران و گردشگران داخلي و خارجي كه از استان قزوين ديدن كرده‌اند، آثار هنرمندان اين خطه را به عنوان هديه‌اي با ارزش براي مردم خود به ارمغان برده‌اند.
نوآوري، خلاقيت و ظرافت صنايع دستي قزوين در ايران زمين شهره بوده، اگر چه بسياري از بزرگان و استادان هنرهاي دستي اين خطه ديده از جهان فرو بسته‌اند، اما هنوز گوشه‌هايي از هنر مردم اين منطقه مشهود است.
سوزن دوزي، گلابتون دوزي، ابريشم دوزي، مليله دوزي، آينه‌كاري، حكاكي و قلمزني، بافت گليم، جاجيم و چادرشب، بافت فرش، سفالگري و صنايع چوبي اين سرزمين همواره از برجسته‌ترين آثار دستي كشور محسوب شده است.

** سوزن دوزي، هنر نقش آفريني و ايجاد طرح‌هاي خيال پرور بر روي پارچه بوده و از هنرهاي ارزشمند و كهن استان قزوين است كه فراز و فرودهايي را در زمان‌هاي مختلف تجربه كرده‌است.
در سوزن دوزي آرايه‌هاي پر نقش و نگار بر روي وسايل خواب (روتختي، رو بالشي و لحاف)، بقچه، كيف، جانماز، سجاده و تن پوش‌هاي گوناگون بر زيبايي پارچه‌ها افزوده و ماندگاري آن را هميشگي مي‌كند.

** گلابتون دوزي نيز هنر منحصر بفردي است كه در آن هنرمند گل‌هاي برجسته را بارشته‌هاي نقره و ياطلا بر روي وسايلي نظير جعبه‌لوازم آرايش، جاي نماز، بقچه، رو ميزي، مخده، پرچم‌هاي سوگواري و كفش‌هاي زنانه مي‌دوزد.
اين هنر ارزنده همواره زيبنده جهيزيه نوعروسان بوده و نشانگر ذوق و سليقه بالاي مردم اين خطه است.
از ديگر صنايع دستي استان قزوين مي‌توان به مليله دوزي اشاره كرد كه در آن رشته نازك فلز طلايي يا نقره‌اي بصورت نقش‌هاي برجسته بر روي پارچه مخمل دوخته و بگونه‌اي دلفريب و تحسين برانگيز آراسته مي‌شود.

** هنر "آينه خانه" مشتق شده از هنر آينه كاري تركيبي، از جمله هنرهايي است كه درگذر زمان تاحدي به فراموشي سپرده شده ولي تعداد كمي از هنرمندان پيشكسوت اين رشته به همراه جواناني علاقه‌مند به اين هنر دل سپرده و حاصل ذوق و انديشه خود را به دوستداران آن ارايه مي‌دهند.
آينه كاري به عنوان رشته هنري از گذشته‌هاي دور در قزوين رواج داشته و نتيجه تلاش هماهنگ نجار، نقاش و آينه كار است كه در آن نخست درودگر جعبه‌اي را با دو در ظريف و لولايي ساخته و پشت و روي اين در را هنرمند نقاش ديگري با نقش‌هاي گل و پرنده و يا تك چهره مي‌آرايد.

** ايجاد نقش برجسته يا كنده‌كاري برروي فلزاتي چون نقره، مس وبرنج توسط هنرمندان و آفرينش نقش‌هاي بديع در ظروف مختلفي مانند سيني، آبدان و مجمعه از آثار حكاكان و قلمزنان چيره‌دست قزويني‌است كه بويژه درسال‌هاي اخير مورد توجه بسياري از علاقه‌مندان قرار گرفته است.
اين هنر از دير باز در قزوين رواج داشته و هم‌اينك استاداني نظير "عباس قانع" با شهرت جهاني و الهام از آثار حماسي ايراني نقوش برجسته را بر روي مس پديد مي‌آورند كه در اين خصوص سازمان علمي و فرهنگي ملل متحد (يونسكو) مجموعه‌اي از اين آثار را به مناسبت هزاره بزرگداشت فردوسي منتشر كرده‌است.

** گليم، جاجيم و چادرشب بافي نيز از هنرهاي اصيلي هستند كه‌بيشتر در روستاهاي استان قزوين توليد و بدليل استقبال گسترده علاقه‌مندان اين آثار در فروشگاه‌هاي عرضه محصولات صنايع دستي در شهرهاي اين استان عرضه مي‌شود.
اصالت درطرح، نقش وتنوع رنگ از ويژگي‌هاي بارز گليم، جاجيم و چادر شب‌هاي بافته شده توسط روستاييان هنرمند قزويني محسوب مي‌وند.

** فرش بافي نيز هنر اصيل ايراني است كه يكي از نقاط اصلي توليد آن را بايد خطه قزوين دانست.
توليدات فرش نفيس دستي‌قزوين بدليل نقش‌هاي اصيل ايراني و مرغوبيت مانند ثابت بودن رنگ، كيفيت خامه، تار وپود خوب و بافت هنرمندانه از علاقه‌مندان قابل توجهي در عرصه جهاني برخوردار است.
با شروع جنگ جهاني دوم و ورشكستگي اين كارخانه‌ها، بافت و توليد فرش‌هاي بي‌نظير متوقف شد، اما شهرت جهاني هنرمندان فرشباف اين كارگاه‌ها سبب شد تا علاوه بر كمياب شدن فرش‌هاي اعتماد و سلامت فرشبافي در قزوين به شكل حرفه‌اي دنبال شود.

** كشف ظروف سفالي و لعابدار باقدمت ‪ ۹‬هزارساله درقزوين نشان از پيشينه تاريخي هنر سفالگري در اين ديار داشته و وجود خاك رس مرغوب همواره افراد مستعد را به سوي خلق اين آثار جذب كرده‌است.
هم‌اكنون علاوه برساخت ظروفي چون كاسه، كوزه، بشقاب وخمره هنرمندان منطقه به ايجاد نقش‌هاي بديع برجسته سفالي مي‌پردازند كه شهرت زيادي نيز يافته است.

** انواع مختلفي از چوب ساخته‌ها نيز توسط هنرمندان درودگر قزويني ساخته شده كه منبت، مشبك، معرق و گره چيني از بارزترين آنها بشمار مي‌رود.
در و پنجره‌هاي كشويي موسوم به "اروسي‌هاي" بكار رفته در بناهاي تاريخي مدرسه سردار، تكيه رضوي، خانه آرازي، خانه مستشار، مدرسه صالحيه، تخت‌هاي عروس و منابر، گنجه‌ها، جعبه‌هاي تزييني و خونچه پوش‌ها، همگي حاصل تلاش هنرمندان قزويني است.
در گذشته استادان فن با طي روند تحول و نوآوري در عرصه چوب، افشره‌هاي چوبي، ملاقه‌ها، افشره خوريه، قاشق و چنگال و ساير ابزار آلات تزييني را با چوب مي‌ساختند كه نمونه‌هايي از اين دست ساخته‌هاي هنري را در موزه كلاه فرنگي قزوين مي‌توان مشاهده كرد.

** به گواه همه استادان، قزوين را بايد پايتخت هنر خوشنويسي كشورو بلكه همه ممالك فارس‌نشين ناميد كه در آن از دير باز هنرمندان شاخصي چون "مير عماد قزويني" هنرنمايي كرده و در حال حاضر نيز هنرمندان خطاط قابل توجهي به اين رشته هنري روي آورده‌اند.
حاصل كار اين هنرمندان تابلوهاي زيباي خطاطي شده با خطوطي چون نستعليق، شكسته نستعليق، ثلث و نسخ است كه چشم هر بيننده‌اي را نوازش مي‌دهد.

** كاشي‌سازي معرق و خشتي هفت رنگ نيز از هنرهاي ماندگار قزوين است كه گرچه تاحدي غبار گذشت زمان را بر خود ديده اماآثار برجاي مانده در منازل، مساجد، بقعه‌ها و سايراماكن تاريخي نشان از قدمت و زيبايي آن دارد.
به گفته يك كارشناس صنايع دستي پيشينه تاريخي هنرهاي ساخت دست در قزوين با بررسي‌هاي آثار بر جاي مانده از روزگاران كهن به حدود سه هزار سال قبل از ميلاد مسيح بر مي‌گردد.
به گزارش ايرنا، ندا سخي پور آثار سفالي كشف شده در روستاهاي سگزآباد و خوروين را نشان از وجود تمدني غني و داراي فرهنگ والا در اين سرزمين در عهد باستان دانسته و قدمت صنايع دستي را در اين استان به درازاي تاريخ بشري مي‌داند.
وي همچنين اوج شكوفايي واعتلاي هنرهاي دستي منطقه قزوين را زمان پايتختي آن در دوران حكمراني شاهان صفوي بر اين سرزمين مي‌داند.
سخي‌پور، استقرار مركزيت صفويان در اين ديار را موجب رونق صنعت دست و صادرات اين سازه‌ها به اروپا عنوان مي‌كند به نحوي كه بسياري از اين صنايع، چشم‌نواز موزه‌هاي بزرگ اروپايي و مجموعه‌هاي شخصي شده‌است.
وي همچنين دوران حكومت قاجاريه را زمان تبلورهنرهايي چون نقاشي روي چوب و شيشه درقزوين ذكر مي‌كند كه براساس آن هنرمندان بزرگ نقاش در ايران ظهور مي‌كنند.
يك كارشناس ديگر فعال در زمينه صنايع دستي نيز جايگاه فعلي اين صنايع را باوجود توسعه كمي و كيفي هنرهاي دستي در عصر حاضر كافي نمي‌داند.
"نسرين مومني وصاليان" گذشته تابناك حضور صنعت دست قزوينيان را در بازارهاي ايران و جهان بهترين پشتوانه براي سرمايه‌گذاري به‌منظور احياي اين هنرها مي‌داند.
وي افزود: هدايت مناسب و موثر دولتي و حضور پررنگ بخش خصوصي در اين بخش در باز گرداندن قزوين به جايگاه گذشته آن موثر خواهد بود.
مومني، اشتغال مولد، بازده زود هنگام سرمايه، كسب درآمدهاي ارزي و صدور فرهنگ را از مزاياي تقويت همه جانبه صنايع دستي برشمرد. ك/‪۴‬
‪۶۸۴/۶۱۶/۷۳۸۹‬

---> ايرنا.